Perfectionisme

Perfectionismehttps://wimschoenmakercoaching.nl

Wat is perfectionisme?

Perfectionisme is een eigenschap die diep in iemands persoonlijkheid geworteld kan zijn. Je wilt dan alles uit jezelf halen. Perfectionisme houdt in dat je de lat hoog legt, maximaal wilt presteren en veeleisend bent voor jezelf en de mensen om je heen. Je wilt de beste, slimste, mooiste, liefste en leukste zijn. Je streeft als perfectionist voortdurend hoge kwaliteit na en je mag absoluut geen fouten maken, want je wilt het tenslotte perfect doen.

Kenmerken van perfectionisme

Dit zijn de symptomen van perfectionisme op een rij gezet:

  • Naar externe bevestiging zoeken in plaats van zelf te bepalen of je iets goed doet
  • Structurele ontevredenheid
  • Kritisch naar jezelf zijn
  • Fouten maken is uit den boze
  • Hoge eisen stellen aan je omgeving
  • Eigenwaarde staat gelijk aan geleverde prestaties
  • Weinig zelfvertrouwen
  • Dingen uitstellen die je echt graag wilt doen
  • Lastig vinden om grenzen te stellen
  • Moeite om bepaalde zaken uit handen te geven
  • Faalangst
  • Competitief ingesteld
  • Oordelend
  • Mislukkingen moeilijk kunnen loslaten
  • Groot verantwoordelijkheidsgevoel
  • Ambitieus
  • Zeer gedreven
  • Erg nauwkeurig
  • Hoog stressniveau
  • Iets moeilijk kunnen afmaken
  • Niet echt goed kunnen genieten van behaalde successen
  • Diep van binnen ben je erg onzeker
  • Weinig plezier beleven aan de dingen die je doet
  • Veel denken aan wat anderen van je vinden
  • Grote behoefte aan controle over de uitkomst
  • Slecht met onzekerheid kunnen omgaan

Verschillende vormen van perfectionisme

Herken je een of meerdere kenmerken van perfectionisme die hierboven staan? Dan heb je waarschijnlijk wel een of meerdere vormen van perfectionisme. Je hebt namelijk verschillende typen perfectionisme. Die wil ik met je delen. Niet om je in een hokje te stoppen. Wel zodat je een stukje herkenning kunt ervaren. Dit kan helpen bij het bewust worden en dat is al een eerste stap in het loslaten van jouw perfectionisme. Hier gaan we dan.

Type 1: streven naar perfectie

Je hebt perfectionisten die altijd streven naar een perfect resultaat. Iets minder dan 100% resultaat wordt direct als falen ervaren. Een middenweg is er in hun beleving niet. Je bent vooral veeleisend en bent gericht op het halen van een extreem hoge standaard. Deze hoge verwachting heb je van jezelf en waarschijnlijk ook net zo van je omgeving. Deze vorm van perfectionisme wordt vooral gedreven door een interne veeleisendheid. Op zich is er niks mis met streven naar een goed resultaat. Alleen als je streeft naar het bijna onmogelijke en dit ook van je omgeving verwacht, dan kun je er vergif op innemen dat je binnen de kortste tijd de verbinding met jezelf en met je omgeving verliest. Niet erg fijn dus.

Type 2: vermijden van fouten

Daarnaast heb je perfectionisten die geen fouten willen maken. Alles moet dus goed zijn. Deze vorm van perfectionisme wordt vooral gedreven door de angst om door anderen te worden afgekeurd. Als je hier last van hebt dan zie je een fout maken vooral als falen. En vervolgens ben je bang wat anderen van je vinden als je eenmaal hebt ‘gefaald’. Deze angst groeit vervolgens mee met de extra inspanning die je doet om maar niet te falen. In feite is het vooral je eigen oordeel wat je op anderen projecteert. Jij bent degene die bang is voor het oordeel van de ander, die er waarschijnlijk helemaal niet zo naar kijkt.

Van uitstel komt afstel

Of je jezelf nou meer herkent als iemand die streeft naar perfectie of fouten vermijdt, het resultaat is dat iets niet goed genoeg is. Dit kan een stuk schrijven en publiceren zijn of eens echt aan mensen te laten zien en horen wat je nu vindt. Uiteindelijk ga je maar door met voorbereiden en stel je hetgeen je echt wilt doen uit tot in het oneindige. Met als gevolg dat je je alleen maar slechter gaat voelen. Zoals je misschien al door hebt gaan perfectionisme en faalangst meestal hand in hand. Het uitstellen vergroot namelijk de angst die onder jouw perfectionisme zit. En daardoor ga je slechter voelen. Perfectionisme is vaak ook een controle mechanisme. Om perfectionisme los te laten zal je de angst die eronder verborgen zit moeten aankijken en confronteren.

Negatieve gevolgen van perfectionistisch gedrag

Je wilt alles uit jezelf halen, top kwaliteit leveren en vooral geen fouten maken. In principe is daar helemaal niets mis mee, maar wel wanneer dit gedrag voortkomt uit een bepaalde angst. Het is niet voor niets dat perfectionisme en faalangst meestal hand in hand gaan, want perfectionisme wordt vaak aangedreven door onderliggende angst. De angst om iets fout te doen, om niet goed genoeg te zijn, om afgewezen te worden of er niet bij te horen. Deze angst kan op een gegeven moment je hele leven gaan beheersen. Als jouw perfectionistische gedrag wordt aangedreven door angst, dan ben je eigenlijk constant aan het compenseren. Je legt bijvoorbeeld onrealistisch hoge doelen op. Dit kost veel tijd en energie en het kan je conflicten met anderen en stress opleveren, zelfs met een burn-out tot gevolg. Ook kun je je er erg eenzaam door gaan voelen. Tegelijkertijd doe je niet datgene waar je diep van binnen echt gelukkig van wordt.

Negatieve gevolgen van perfectionisme op werk

Het meest gegeven antwoord op de vraag “wat is een zwakte of ontwikkelpunt van jou?” in een sollicitatiegesprek is “perfectionisme”. Liever zeggen dat je iets te goed doet, dan een echt persoonlijk ontwikkelpunt noemen. Althans dat is de gedachte. Maar perfectionisme kan ook daadwerkelijk behoorlijk negatieve gevolgen op je werk hebben.

Je stelt uit en mist deadlines

De datum van de eindpresentatie van je project op werk komt nu snel in zicht. Maar er zijn nog zoveel details waar je aan wilt sleutelen, moet sleutelen zelfs. Want het is zo echt nog lang niet goed genoeg. Is dat wel zo? Of probeer je vanuit je perfectionisme elke kleine fout of grijs gebied uit je presentatie te halen uit angst dat je anders afgaat wanneer je de presentatie deelt met je collega’s en manager? Je besluit toch maar al die aanpassingen door te voeren. En nog een keer nakijken. En nog een keer verbeteren. Tot je uiteindelijk de deadline hebt gemist. Of je begint helemaal niet meer aan de presentatie of je maakt hem niet af, omdat je jezelf al hebt overtuigd dat je het toch niet goed genoeg doet. Of dat je collega’s en manager de presentatie vast niet goed genoeg zullen vinden.

Conflicten op werk – je collega’s zijn je ondertussen zat

Je hebt een enorm hoge lat en vraagt het uiterste van jezelf. Elke mail die je verstuurt moet perfect zijn. Elke presentatie spot on. Wat je taak ook is, jij voert het tot in perfectie uit. En je werkt ook hard. Je wilt tenslotte niet de kantjes er vanaf lopen. Ondertussen valt het je steeds meer op dat niet al je collega’s net zo hard hun best doen als jij. Of ze komen later binnen, gaan eerder naar huis of nemen in het algemeen gewoon vaker vrij dan jij. Je merkt dat dit je steeds meer gaat irriteren, je laat het steeds meer merken en er ontstaat frictie op de werkvloer. Als dit te lang aanhoudt gaan je collega’s dit ook merken en vervolgens nemen ze afstand van je. Ze zijn jou en die enorm hoge lat van je ondertussen wel zat geworden.

Geen promotie of nieuwe baan voor jou

Perfectionisme associëren we veelal met collega’s die hun werk goed doen en snel stappen maken in een organisatie. Ze zijn succesvol en ze worden daar voor beloond met een promotie of ze gaan weg naar een andere werkgever die ze meer waardeert. Niets is minder waar. Vaak hebben werknemers die last hebben van perfectionisme juist grote moeite met het maken van carrière stappen waar ze echt gelukkig van worden. Herken je dit? Dit komt omdat je hoge lat ervoor zorgt dat je jezelf ergens altijd tekort doet. Dat het nooit echt goed genoeg is. En als er dan kansen voorbij komen, dan vind je wel een reden waarom je nog net niet goed genoeg gekwalificeerd bent voor die nieuwe rol. Of door je overtuiging komt dit terug in je gedrag en saboteer je jezelf soms. Dit kan onbewust zijn. Het gevolg is dat je niet wordt gevraagd voor de promotie of nieuwe baan.

Je perfectionisme op werk leidt tot stress, overspannenheid of misschien zelfs een burn-out

Je wilt altijd een goede indruk achterlaten op werk en niks aan het toeval overlaten. Je gaat tot het gaatje in het contact met je collega’s en je leidinggevende en zegt bijna nooit nee. Je pakt enorm veel werk op en als je iets doet, dan doe je het goed. Je wilt het nou eenmaal zo goed mogelijk doen. Je vindt dit ook normaal. Dat doet iedereen toch? Ondertussen heb je niet door dat je jezelf steeds verder in het rood werkt. Je wil alles zo goed doen dat je meer tijd, moeite en energie in je werk stopt dan dat nog goed voor je is. Er bouwt zich stress op in je lichaam. Je merkt dat je steeds sneller en heftiger geïrriteerd raakt om dingen die je eerst niet zoveel konden boeien. Maar je gaat door, want je wilt je werk gewoon goed doen. Want dat doet iedereen zo goed denk je. Ondertussen heb je klachten van overspannenheid of zit je misschien al tegen een burn-out aan. Dit kan het gevolg zijn van je perfectionisme op werk.

Positieve kanten van perfectionisme

Perfectionisme gaat vaak hand in hand met ambitie, doorzettingsvermogen en het leveren van een hoge kwaliteit. Dit zijn natuurlijk harstikke mooie eigenschappen, mits het uit jezelf komt en niet om te compenseren, te voldoen aan verwachtingen van anderen of het vermijden van je eigen gevoelens. De mate van succes en plezier die voortkomt uit jouw perfectionisme hangt vooral af van de mate waarin het perfectionistische gedrag het resultaat is van intrinsieke motivatie. Je kunt dit vooral merken aan hoe iemand omgaat met angst en kritiek. Ben je niet uit het veld te slaan, ook al gaat het een en ander fout? Dan werkt jouw perfectionisme voor je in plaats van tegen je. Je kunt het ook voelen, want je ervaart veel minder stress als je niet vanuit angst handelt.

Oorzaken van perfectionistisch gedrag

Waar komt perfectionisme vandaan? Voor een deel is het aangeboren gedrag en voor een deel komt het voort uit je opvoeding en ervaringen in je jeugd. Daarnaast leggen we in onze Westerse samenleving steeds meer nadruk op het leveren van prestaties. Vaak komt het voort uit een angst die al vroeg in jouw leven is ontstaan. De kans is groot dat er toen niet aan een belangrijke behoefte van jou is voldaan. Je voelde je hierdoor niet gewaardeerd en bent vervolgens gaan compenseren om die waardering alsnog te krijgen. Vervolgens is perfectionisme bij jou over de jaren heen een ingesleten patroon van denken, voelen en handelen geworden.

Perfectionisme loslaten

Herken jij jezelf als perfectionist? En wil je jouw perfectionisme loslaten of overwinnen? Dit is zeker mogelijk als je de volgende stappen volgt:

  1. Onderzoek de oorzaak en onderliggende behoefte
  2. Voel je angst
  3. Accepteer je behoefte
  4. Zelfcompassie

De eerste belangrijke stap is het onderzoeken van de oorzaak van jouw perfectionisme. Welke angst ligt onder jouw perfectionistische gedrag? Vervolgens is het zaak om deze angst te voelen in plaats van weg te stoppen. Hoe minder weerstand je hebt tegen de angst des te minder invloed het heeft op jouw leven. Daarnaast schuilt er een bepaalde behoefte in jouw angst. Wat heb je nodig? En hoe kun je hierin voorzien zonder hiervoor te compenseren? Tenslotte betekent dit dat je een andere relatie met jezelf moet ontwikkelen, waarin compassie en zelfwaardering centraal staan. Als je deze stappen volgt, dan gaat je perfectionisme voor jou werken in plaats van tegen je.

Hulp bij omgaan met perfectionisme?

Wil jij werken aan het loslaten van je perfectionisme? Vaak is dit patroon van denken, voelen en doen dusdanig ingesleten dat je het zelf niet meer ziet of hier niet meer uit komt. Een goede coach kan je helpen om inzicht te krijgen in jouw patronen, zodat je weer stappen in de juiste richting kunt gaan zetten. Ik maak graag kennis met je, zodat jij kunt onderzoeken of ik je verder kan helpen. Dit kennismakingsgesprek is geheel vrijblijvend en gratis!

© Copyright 2022 - Wim Schoenmaker Coaching