Grenzen stellen

Grenzen stellenhttps://wimschoenmakercoaching.nl

Waarom zijn grenzen aanvoelen, stellen en bewaken zo belangrijk?

Om je gelukkig te voelen en lekker in je vel te zitten heb je goede grenzen nodig. Grenzen geven aan wie jij bent en wie jij niet bent, in lichaam en geest. Wij mensen zijn gemaakt om in verbinding met elkaar te leven. Grenzen bepalen waar jij eindigt en een ander begint, en andersom. Dit maakt het ook spannend om grenzen te stellen.

Wat zijn de voordelen van het hebben van goede grenzen?

Duidelijke grenzen geven je eigenaarschap over wat van jou is en maakt duidelijk waar je verantwoordelijkheid ligt. Dit inzicht biedt je veel mogelijkheden, wat weer een fijn gevoel van vrijheid en autonomie oplevert. Samengevat ervaar je dan een hoge mate van controle over je eigen leven en geluk.

Met het stellen van grenzen groeit ook je eigenwaarde en je zelfvertrouwen. Je gaat namelijk steeds minder doen waar je niet achter staat en juist meer waar je wel waarde aan hecht. Stap voor stap haal je je energie meer terug naar jezelf. Dit zorgt weer voor minder vermoeidheid en stress, waardoor je situaties die voor jou belangrijk zijn steeds beter overziet. Je zult meer en meer centraal komen te staan in je eigen leven, doen wat jij belangrijk vindt en de vruchten hiervan plukken. Hierdoor zul je vaker tevreden zijn.

Verschillende typen grenzen

Grenzen komen in veel verschillende vormen.

Fysieke grenzen

Ten eerste zijn er fysieke grenzen. Denk hierbij aan je huid, wat de grens van je lichaam aangeeft. Een muur of een hek kan weer de fysieke grens zijn van het stuk grond waar je eigendom over hebt.

Grenzen met woorden

Ten tweede zijn er grenzen die worden aangegeven met taal. Denk hierbij aan “stop”. De meest voorkomende en duidelijke grens is het woord “nee”. Kinderen beginnen hier op jonge leeftijd al mee, om duidelijk af te bakenen wie zij zijn in relatie tot hun ouders.

Emotionele grenzen

Er bestaan ook emotionele grenzen. Dit houdt in dat je emotioneel afstand neemt van iemand die jou schade toedient met zijn of haar gedrag. Denk hierbij aan het emotioneel afsluiten van jezelf in een giftige liefdesrelatie. Jezelf emotioneel afsluiten is slechts een tijdelijke oplossing en mag nooit te lang duren, omdat je anders afgesneden raakt van je eigen gevoel. Als de situatie niet verbetert, dan zul je ook op een andere manier een grens moeten stellen.

Geografische grenzen

Dan zijn er geografische grenzen. Ik bedoel hiermee niet de grenzen tussen landen, maar letterlijk de geografische afstand die kunt nemen van een of meerdere mensen. Denk hierbij aan een jongvolwassene die uit huis gaat om op zichzelf te gaan wonen. Je neemt dan afstand van je ouders en de regels van het ouderlijk huis om jezelf verder te kunnen ontwikkelen tot volwassene.

Mentale grenzen

Ook zijn er mentale grenzen. Dit is een heel belangrijke, omdat het gaat over autonomie van denken. Het gaat er hierbij om dat je zelf weet wat jouw eigen werkelijkheid is. Het is jouw mening, jouw blik op de werkelijkheid. Een ander kan hier iets van vinden en dit met je delen, maar jij weet ondertussen wat voor jou waar is.

Grenzen in tijd

Tenslotte is er nog een grens in tijd. Dit houdt in dat je voor een (on)bepaalde periode afstand neemt van een specifieke situatie of omgeving. Deze tijd kun je dan gebruiken om je weer op te laten. Denk hierbij aan iemand die in een burn-out terecht is gekomen en voor een (on)bepaalde tijd niet werkt bij zijn of haar werkgever.

Hoe werken grenzen?

Tot goede grenzen komen gaat zeker niet over een nacht ijs en grenzen onderhouden is iets wat nooit stopt. Je kunt hier gelukkig wel steeds beter in worden en dat doe je door veel te oefenen. Dit gaat in drie verschillende stappen. Ten eerste ga je opnieuw leren om je grenzen te gaan voelen en bepalen. Ten tweede ga je jouw grenzen stellen. Dit gebeurt altijd in communicatie met de ander. Ten derde zul je deze grens gaan bewaken.

Grenzen aanvoelen en bepalen

De eerste stap is dus om je eigen grenzen te leren aanvoelen. Eigenlijk is dit niks anders dan je eigen grenzen opnieuw leren aanvoelen, want dit heeft al die tijd al in je gezeten. Het gaat hierbij om naar de sensaties in je lichaam te luisteren. Boosheid speelt hierbij een belangrijke rol. Boosheid of woede is een heel functionele emotie, het geeft jouw een duidelijk signaal. Het is er om je te waarschuwen dat je over je eigen grens heengaat. Wanneer je dit voelt, kun je bij jezelf gaan onderzoeken door goede vragen te stellen. Denk hierbij aan “wat gaat er nu over mijn grens heen?” of “wie laat ik nu over mijn grens gaan?”. De antwoorden op deze vragen leren je waar jouw grens ligt. Dan pas kun je grenzen stellen.

Grenzen stellen

Nu je weet waar jouw grens ligt is het van belang om dit kenbaar te maken aan de ander. Onthoud dat grenzen bestaan om in verbinding te staan met jezelf en de ander. Dit kan alleen als jij je grens duidelijk communiceert aan de ander. Laat de ander hierbij weten waar de grens ligt en wat de gevolgen zijn van het overschrijden van deze grens.

Grenzen bewaken

Nu je de grens hebt overgebracht is het jouw taak om je grens te bewaken. Er zijn genoeg mensen die onbewust of bewust toch over de grenzen van een ander gaan. Je mag dus niet verwachten dat het aangeven van de grens voldoende is. Wanneer jouw grens wordt overschreden nadat je deze hebt aangegeven, zul je actie moeten ondernemen. Je geeft wederom aan hoe jouw grens is overschreden, welke consequentie dit heeft en je handelt hier naar. Door dit te doen, weet je omgeving dat je serieus bent. De kans is dan veel groter dat jouw grenzen in het vervolg wel worden gerespecteerd.

Waarom vind ik het moeilijk om mijn grenzen aan te geven?

Veel van ons vinden het moeilijk om onze grenzen aan te geven. Dit komt door angst. Je bent bijvoorbeeld bang om een ander te kwetsen met jouw grens. Of je bent bang dat de ander je in de steek laat wanneer jij je grens aangeeft. Of je bent bang voor de woede van de ander en misschien verwacht je wel dat je vervolgens ook nog wordt bestraft voor het aangeven van je grens. Ook kun je de overtuiging met je meedragen dat het egoïstisch is om je grens aan te geven. Tenslotte kun je bang zijn voor je eigen geweten en het schuldgevoel die hieruit voortvloeit bij het aangeven van grenzen.

Waar beginnen problemen met grenzen stellen?

De oorzaak hiervan ligt vaak in onze identiteitsvorming, die weer afhankelijk is van onze opvoeders. Als peuter ga je je namelijk afscheiden van je ouders en dit doe je door voor het eerst jouw grenzen aan te geven. Vaak doe je dit door “nee” te zeggen. Hier is waarschijnlijk niet adequaat op gereageerd. Zo is er bijvoorbeeld afstand genomen, is jou iets verweten of werd er boos gereageerd. Je hebt dan geleerd dat jouw grenzen er niet toe doen of ondergeschikt zijn en om vooral niet voor jezelf op te komen. Je wordt de wereld in gestuurd zonder de middelen om jezelf te beschermen tegen het controlerende, manipulerende en uitbuitende gedrag van anderen. Jouw ouders hebben hoogstwaarschijnlijk gedaan wat ze konden. Het heeft dus geen zin om hier lang bij stil te staan. Een andere oorzaak kan zijn dat je door een voor jou traumatische gebeurtenis jezelf hebt afgeleerd om naar je gevoel te luisteren. Gelukkig kun je altijd weer leren om eigenaarschap te nemen over jouw grenzen.

Wat is er nodig om grenzen te kunnen stellen?

Er is wel een belangrijke randvoorwaarde om grenzen te kunnen stellen. Je hebt een sociaal vangnet nodig. Als je geen vangnet hebt van mensen waar je naartoe kunt gaan voor en na het stellen van grenzen, dan is de angst om er alleen voor te staan te groot. En die angst is ook terecht. Mensen zijn sociale wezens en we zijn niet gemaakt om in afzondering te leven. Voordat je effectief grenzen kunt gaan aangeven zul je dus een vangnet voor jezelf moeten organiseren. Zo weet je dat er mensen zijn die voor je klaar staan en dat je er niet alleen voor komt te staan nadat jij je grens hebt aangegeven.

Veel voorkomende problemen met grenzen stellen

Je kunt grenzen zien als een hek dat om je eigen terrein heen staat. En om je energieniveau op peil te krijgen en te houden is het nodig dat dit hek er komt te staan, dat het stevig genoeg is, dat er een deur in zit en dat het geen muur wordt. Er zijn namelijk verschillende manieren waarop iemand problemen met grenzen kan ervaren.

Moeite met nee zeggen

De eerste categorie zijn de mensen die het moeilijk vinden om “nee” te zeggen. Als je in deze groep valt, dan heb je waarschijnlijk helemaal geen hek staan of staat de poort altijd wijd open. Dit heeft tot gevolg dat je steeds verder over je eigen grenzen heen gaat of laat gaan en je op een gegeven moment geen energie meer hebt. Je doet eigenlijk niet aan grenzen stellen.

Moeite met ja zeggen

De tweede categorie zijn de mensen die het moeilijk vinden om ja te zeggen tegen de dingen en mensen die goed voor hen zijn. Als je in deze groep valt, dan heb je in plaats van een hek met een deur waarschijnlijk een muur zonder opening. Je verloochent dan eigenlijk je eigen behoefte en laat niemand binnen. Je hebt het gevoel dat je onaantastbaar bent en niemand nodig hebt. In tijden van nood, zal je je dan terugtrekken in plaats van de steun van anderen te vragen en accepteren.

Moeite met ja en nee zeggen

Het komt ook voor dat iemand moeite die heeft met “nee” zeggen ook moeite heeft met “ja” zeggen. Dit leidt op den duur tot isolement en een heel laag energieniveau. In het ergste geval kom je hierdoor in een burn-out of een depressie terecht.

Moeite met het respecteren van grenzen van anderen

Als derde categorie heb je de mensen die moeite hebben om de grenzen van anderen te respecteren. Deze mensen zien de “nee” van de ander als een uitdaging of een obstakel om te overwinnen. Ze proberen je over te halen of negeren je grens. Zij duwen als het ware tegen je hek aan om te testen of deze wel stevig genoeg staat. Dit kan onbewust zijn, maar soms ook bewust manipulatief en agressief.

Het kan heel goed gebeuren dat iemand die zelf moeite heeft met “nee” zeggen het tegelijkertijd moeilijk vindt om de grenzen van een ander te respecteren. Dit heeft dan met bewustzijn te maken.

Grenzen in verschillende situaties

Grenzen stellen op het werk

Op het werk wordt er veel van je verwacht. Er is altijd wel een reden waarom je meer werk op je bord moet nemen. De klant wil nog iets laten aanpassen, je collega vraagt of je wat werk kunt overnemen en je baas vraagt je om deze week over te werken, want anders krijgen jullie het werk echt niet af. Voor je weet kom je om in het werk. Grenzen aangeven op het werk is dus heel belangrijk. Het is verleidelijk om in ‘de flow’ te blijven, maar het is beter om een paar keer per dag helemaal niks te doen en naar je lichaam te luisteren. Daarnaast helpt het door privé en werk gescheiden te houden door werk op kantoor te houden en daar tijdslimieten aan te koppelen. Tenslotte kun je bij ieder werkverzoek dat je ontvangt eerst aangeven dat je wat tijd nodig hebt om te onderzoeken of dit wel in je agenda past. Zo bescherm je jezelf, vooral als het jouw gewoonte is om “ja” te zeggen.

Grenzen aangeven in je relatie

Ook in liefdesrelaties zijn grenzen erg belangrijk. De aanname dat wat goed is voor de een ook goed is voor de ander kan er al snel voor zorgen dat grenzen tussen jullie vervagen. Wat hierbij helpt is om voldoende afstand te bewaren door af en toe tijd voor jezelf te nemen. Je kunt dan uitrusten of iets voor jezelf gaan doen, waar jij juist energie van krijgt. Daarnaast kun je deze momenten gebruiken om jezelf af te vragen waar jij nou behoefte aan hebt en waar jouw grenzen liggen. Communiceer hier vooral heel open en duidelijk over richting je partner en luister ook goed wanneer je partner zijn of haar grenzen en behoeften aangeeft. Naast grenzen stellen moet je dus ook ruimte geven aan de ander.

Grenzen bewaken met sporten

Grenzen spelen ook een cruciale rol in het leveren van sportprestaties. Of je nu een topsporter of een recreatieve sporter bent, je zult zelf goed naar je lichaam moeten luisteren tijdens het sporten om aan te voelen waar je grenzen liggen. En vervolgens zul je hier naar moeten handelen. Het houdt niet op bij het sporten, want het gaat ook om voeding en voldoende rust. Je zult zelf moeten bepalen en bewaken wat je wel en niet eet en hoeveel tijd je wel en niet uitrust.

Jezelf begrenzen

De belangrijkste grenzen zijn misschien nog wel de grenzen met jezelf. Zo is het belangrijk om grenzen stellen aan je eigen disfunctionele gedrag. Zo kun je je eigen uitstel en vermijdingsgedrag begrenzen en jezelf hiermee een zetje in de goede richting geven. Dit gaat over zelfkennis en discipline. Een goede relatie met jezelf is een randvoorwaarde om goede grenzen voor jezelf op te bouwen. Vooral in het begin is het lastig om je aan je eigen regels te houden. Het is dan belangrijk om met compassie en begrip tegen jezelf te praten en het de volgende keer gewoon opnieuw te proberen. Je zult vanzelf merken dat je hierdoor ook steeds minder over je eigen grenzen heengaat.

Grenzen van anderen respecteren

Nog een laatste tip als je aan je grenzen wilt gaan werken. Door de grenzen van anderen te respecteren en lief te hebben krijg je zelf snel meer inzicht in en begrip voor grenzen in het algemeen, inclusief die van jezelf. Ga met de grenzen van anderen om zoals je ook wilt dat anderen met jouw grenzen omgaan.

Grenzen zijn slechts het begin

Grenzen bepalen, aangeven en bewaken is slechts een begin, want grenzen zijn iets defensiefs. Ze zijn er om ervoor te zorgen dat wat van jou is van jou blijft, zowel materieel als immaterieel. Grenzen stellen is een startpunt, maar als je alles uit jouw leven wilt halen dan zul je aan je assertiviteit moeten gaan werken. Je duwt jezelf als het ware het leven in om eruit te halen wat er volgens jou voor jou in het vat zit.

Wil jij beter worden in het aanvoelen, stellen en bewaken van jouw grenzen?

Wil jij beter worden in grenzen stellen? Vaak zijn bepaalde patronen van denken, voelen en doen dusdanig ingesleten dat je op een of meerdere gebieden zover over je eigen grenzen heen bent, dat je het zelf niet meer ziet. Je hebt dan als het ware een blinde vlek ontwikkeld. Een goede coach kan je helpen om inzicht te krijgen in jouw patronen, zodat je weer stappen in de juiste richting kunt gaan zetten. Ik maak graag kennis met je, zodat jij kunt onderzoeken of ik je verder kan helpen met grenzen stellen. Dit kennismakingsgesprek is geheel vrijblijvend en gratis!

© Copyright 2022 - Wim Schoenmaker Coaching